عنوان طرح: بررسي شيوع اختلالات روانپزشكي در كودكان و نوجوانان 5 استان تهران، اصفهان، فارس، خراسان و آذربايجانشرقي

 مجري طرح: دكتر محمدرضا محمدي، مركز تحقيقات روانپزشكي و روانشناسي باليني

 مرور مطالعات انجام گرفته درخصوص شيوع اختلالات رفتاري و هيجاني در كودكان و نوجوانان كشورهاي درحال توسعه، دلالت بر اين دارند كه 10 تا 20 درصد كودكان و نوجوانان شهرهاي بزرگ اين كشورها، به اختلالات رفتاري و هيجاني مبتلا هستند. نبود آمار دقيق از شيوع اختلالات روانپزشكي كودك و نوجوان در ايران و همچنين ضرورت دستيابي دست اندركاران بهداشتي، درماني و آموزش پزشكي كشور ميزان و پراكندگي اين اختلالات، پژوهشگران مركز تحقيقات روانپزشكي و روانشناسي باليني دانشگاه علوم پزشكي تهران را برآن داشت تا با انجام مطالعه همه‌گير شناسي اختلالات روانپزشكي كودكان و نوجوانان در 5 شهر بزرگ كشور، اطلاعات اساسي و پايه را  در اختيار مسئولين و دست اندركاران كشوري بهداشت روان قراردهند.

اين پروژه در دو مرحله انجام مي گردد. در مرحله اول، اين مطالعه به‌صورت آزمايشي در شهر تهران و بر روي 2000 كودك و نوجوان ساكن در مناطق مختلف انجام گرفته كه نتايج ان در زير ارائه مي گردد. بدنبال رفع مشكلات اجرايي و نهايي شدن دستورالعمل‌ها و پرسشنامه‌ها، قرار است اين طرح در چهار شهر بزرگ مشهد، اصفهان، شيراز و تبريز و در نمونه اي بالغ بر 8000  نفر بطور همزمان اجرا خواهدشد.

مرحله اول روي 2000 كودك و نوجوان شهر تهران با كمك نمونه‌گيري چند مرحله‌اي خوشه‌اي اجرا گرديد و غربالگري جامعه آماري با استفاده از پرسشنامه توانايي‌ها و مشكلات (SDQ)، و مصاحبه باليني K-SADS-PL،  نشان داد كه در گروه سني 12 سال و بالاتر، 1/40 درصد نوجوانان مورد مطالعه مشكوك به اختلالات رفتاري و هيجاني هستندكه اين ميزان بين دختران و پسران از نظر آماري تفاوت معني‌دار وجود نداشته‌است. در گروه سني 11 سال و كمتر نيز 4/55 درصد كودكان مورد مطالعه مشكوك به اختلال رفتاري بوده اند كه اين تفاوت بين دختران و پسران نيز از نظر آماري معني دار نبوده‌است. با اجراي پرسشنامه مصاحبه باليني K-SADS-PL، بالاترين ميزان شيوع اختلالات مربوط به اختلال نارسايي توجه بيش فعالي بود كه 6/8 درصد كودكان و 3/8 درصد نوجوانان مورد مطالعه اين اختلال مبتلا بودند و كمترين ميزان شيوع مربوط به اختلال مصرف مواد با 3/0 درصد كودكان ( 11 سال و كمتر) و 7/0 درصد نوجوانان (12 سال و بالاتر) بوده‌است. اين مطالعه نشان داد كه فراواني اختلالات روانپزشكي كودك و نوجوان در شهر تهران بالاتر از حدانتظار مي باشد. پژوهشگران اين طرح بر اين تلاشند تا با تكميل و اجراي پژوهش در ديگر شهرهاي بزرگ كشور و انجام پژوهش‌هاي تخصصي در اين زمينه و شناخت علل احتمالي، گام‌هاي اصولي را در راستاي پيشگيري و درمان اين اختلالات در اين شهرهاي بزرگ و در مراحل بعدي در كشور بردارند و سيماي روشني از اختلالات رفتاري و هيجاني را در كودكان و نوجوانان كشور در اختيار مسئولين و دست اندركاران بهداشت روان كشور قرار دهند.